Gmina Strzelce Krajeńskie otrzymała w 2025 r. dofinansowanie do zadania polegającego na demontażu, zbieraniu, transporcie oraz unieszkodliwianiu wyrobów zawierających azbest z terenu gminy w wysokości 23 170,00 zł w formie dotacji. Zadanie zostało zrealizowane w 2026 r.
W ramach zadania wyroby zawierające azbest zostały usunięte w bieżącym roku z 4 nieruchomości znajdujących się na terenie gminy – gospodarstw rolniczych będących beneficjentami Działania A1.4.11, którym Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) wypłaciła i rozliczyła środki na realizację przedsięwzięcia w ramach inwestycji A1.4.1 objętej Krajowym Planem Odbudowy i Zwiększania Odporności.
Efekt ekologiczny, który osiągnięto, to 35,480 ton (Mg) azbestu, który został unieszkodliwiony poprzez składowanie na składowisku odpadów niebezpiecznych.
Dofinansowanie zostało przyznane przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Zielonej Górze na podstawie umowy dotacji nr D25150 z dnia 20.05.2025 r. (aneksowanej na rok 2026).
Usuwanie azbestu jest bardzo ważne, gdyż azbest jest groźnym czynnikiem chorobotwórczym. Niebezpieczeństwo pojawia się wskutek rozpylenia w powietrzu włókien azbestowych, uwalnianych szczególnie w trakcie obróbki i eksploatacji wyrobów zawierających azbest, a także podczas ich uszkodzenia lub wskutek korozji.
Włókna azbestu trafiają do organizmu głównie drogą oddechową wraz z wdychanym powietrzem, a w niewielkim stopniu także przez skórę i układ pokarmowy. Źródłem narażenia, oprócz zanieczyszczonego powietrza, może być również woda, do której azbest trafia z gleb zanieczyszczonych azbestem, ze ścieków przemysłowych oraz z atmosfery.
Wdychane z powietrzem włókna azbestowe kumulują się w płucach przez całe życie, a pierwsze objawy chorobowe mogą ujawnić się nawet po 50 latach od pierwszej ekspozycji na ich działanie (okres utajenia – latencji). Rakotwórcze działanie włókien azbestowych może być wzmacniane współdziałaniem innych czynników toksycznych, np. palenie tytoniu przy jednoczesnym narażeniu na działanie azbestu zwiększa ryzyko wystąpienia raka płuc nawet 50-krotnie.
Azbest wywołuje szereg chorób układu oddechowego, tj. pylicę azbestową (azbestozę), łagodne zmiany płucne, raka płuc oraz międzybłoniaka opłucnej i otrzewnej. Większe włókna nie są tak szkodliwe, gdyż w większości zatrzymują się w górnych drogach oddechowych, skąd są usuwane przez rzęski, natomiast bardzo drobne włókna są eliminowane przez układ odpornościowy. Największe ryzyko wchłaniania włókien azbestowych występuje podczas pracy z minerałami azbestowymi oraz podczas kruszenia i obróbki produktów azbestowo-cementowych.
Gmina Strzelce Krajeńskie prowadzi, przy wsparciu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Zielonej Górze oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska w Warszawie, systematyczne działania polegające na usuwaniu wyrobów zawierających azbest. Działania te będą kontynuowane w kolejnych latach.