Gmina Strzelce Krajeńskie otrzymała w roku 2025 r. dofinansowanie do zadania polegającego na demontażu, zbieraniu, transporcie oraz unieszkodliwianiu wyrobów zawierających azbest z terenu Gminy Strzelce Krajeńskie w wysokości 24 836,00 złw formie dotacji. Zadanie zostało zrealizowane w roku 2026. Całkowity koszt zadania wyniósł 27 972,43 zł a koszt kwalifikowany brutto do 700 zł/Mg wynosi 24 836,00 zł. Dotacja została udzielona przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Zielonej Górze przy wsparciu środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska w Warszawie.
W ramach zadania wyroby zawierające azbest zostały usunięte w bieżącym roku z 4 nieruchomości znajdujących się na terenie Gminy – gospodarstw rolniczych, będących beneficjentami Działania A1.4.11, którym Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) wypłaciła i rozliczyła środki, na realizację przedsięwzięcia w ramach inwestycji A1.4.1 objętej Krajowym Planem Odbudowy i Zwiększania Odporności.
Efekt ekologiczny, który osiągnięto to 35,480 ton (Mg) azbestu, który został unieszkodliwiony poprzez składowanie na składowisku odpadów niebezpiecznych.
Dofinansowanie zostało przyznane przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Zielonej Górze, na podstawie umowy dotacji nr D25150 z dnia 20.05.2025r. (aneksowanej na rok 2026).
Usuwanie azbestu jest bardzo ważne gdyż azbest jest groźnym czynnikiem chorobotwórczym. Niebezpieczeństwo pojawia się wskutek rozpylenia w powietrzu włókien azbestowych, uwalnianych szczególnie w trakcie obróbki i eksploatacji wyrobów zawierających azbest, a także podczas ich uszkodzenia lub w skutek korozji.
Włókna azbestu trafiają do organizmu głównie drogą oddechową, z wdychanym powietrzem, i w niewielkim tylko stopniu przez skórę i z układu pokarmowego. Źródłem narażenia, prócz zanieczyszczonego powietrza, może być woda, do której azbest trafia z gleb zanieczyszczonych azbestem, ze ścieków przemysłowych i atmosfery.
Wdychane z powietrzem włókna azbestowe kumulują się w płucach przez całe życie, a pierwsze objawy chorobowe mogą ujawnić się nawet po 50 latach od pierwszej ekspozycji na ich działanie (okres utajenia, latencji). Rakotwórcze działanie włókien azbestowych może być wzmacniane współdziałaniem innych czynników toksycznych, np. palenie tytoniu przy jednoczesnym narażeniu na działanie azbestu zwiększa ryzyko wystąpienia raka płuc 50-ciokrotnie.
Azbest wywołuje szereg chorób układu oddechowego, tj. pylicę azbestową (azbestoza), łagodne zmiany płucne, rak płuc, rak międzybłoniaków opłucnej oraz otrzewnej. Większe włókna nie są tak szkodliwe, gdyż w większości zatrzymują się w górnych drogach oddechowych skąd są usuwane przez rzęski, włókna bardzo drobne są usuwane przez system odpornościowy. Największe ryzyko wchłaniania włókien azbestowych występuje podczas pracy z minerałami azbestowymi oraz podczas kruszenia i obróbki produktów azbestowo-cemetowych.
Gmina Strzelce Krajeńskie prowadzi przy wsparciu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Zielonej Górze oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska w Warszawie, systematyczne działania polegające na usuwaniu wyrobów zawierających azbest. Działania takie będą kontynuowane w następnych latach.